Van verwondering naar verdieping is bij mij ontstaan nadat ik me, zeker als tiener, enorm ergerde aan met name opvoeders, onderwijzers, leraren en nog wat anderen die met groot gemak zaken verordonneerden omdat zij nu eenmaal vonden dat zij gelijk hadden en dat ik daarnaar moest luisteren en moest handelen.
Wat ze daarmee gelukkig goed voor elkaar kregen, bij mij en nogal wat leeftijdsgenoten, was een eerste aanzet tot kritisch denken. Dat kwam dus in mijn situatie vooral voort uit ergernissen maar toch ook al een beetje uit verwondering.
Het betekende in ieder geval dat ik steeds minder zaken klakkeloos aannam en bepaald wantrouwend was wanneer zaken vergezeld gingen van uitspraken als ‘omdat ik het zeg’, ‘zo is het nu eenmaal’, ‘zo doen we dat nu eenmaal (altijd)’ of -nog erger- met de blik van ‘ik ben ouder, ik ben de baas, met mijn ervaring weet ik dingen wel en jij niet’.
Inmiddels ben ik gelukkig met m’n eigen vermogen om waar te nemen, kritisch te kijken, te lezen en te luisteren en dat samen met de nodige creativiteit vrij goed onder woorden te kunnen brengen. Mede omdat ik dat vaak nogal stellig weet te brengen ben ik steeds meer gaan schrijven om dat vervolgens te delen middels dit blog en vele gesprekken. Dit in de hoop op tegengas en andere inzichten.
Zo’n 15 jaar geleden werd ik als marketeer voor het eerst echt geconfronteerd met een inmiddels vrij volwassen internet en sociale media. Twee zaken waren daarbij zeer heftig: Ten eerste het feit dat wij als getrainde marketeers ook keihard voor de bijl gingen wanneer wij op een slimme, persoonlijke en verleidelijke manier benaderd werden en ten tweede (dat was toen al ruim bekend) dat kinderen van de makers van internet en sociale media dit absoluut niet mochten gebruiken. Ook niet op school. Het was te verleidelijk en verslavend en het ontnam je razendsnel de interesse om waar te nemen, te verwonderen en je te verdiepen.
Me dunkt dat dit met name de laatste 2 jaar en zeker de laatste weken voor echt iedereen overduidelijk is geworden.
De Afschuwelijke Paradox:
Ondanks een bij de meesten van ons buitengewoon hoge welvaart en welzijn, ondanks opvoeders en leerkrachten die veel meer persoonlijke aandacht voor kinderen hebben, ondanks alle coaches en alle middelen zien we dat zeer veel kinderen en jong volwassenen niet meer willen lezen en nadenken. Men wil vermaak en gemak, nu direct en binnen een minuut de volgende afleiding. Dit vaak ondersteund middels het voorbeeld dat ouders geven van achter hun scherm. Met opmerkingen als ‘dat maak ik/maken we zelf wel uit’
Tsja, dit zo opschrijvend ben ik en een groot deel van mijn generatiegenoten toch veel beter toegerust om ‘er wat van te maken’ dan veel 35-minners. Ook dan velen tussen de 35 en 70 die hun oren ook laten hangen naar vermaak en gemak.
En nu?
De (potentiële) slachtoffers behoeden? Trainen? Bijstaan?
Een verbod op verleiding via elektronica? De techbro’s hebben ruimschoots bewezen dat er meer naar hen geluisterd wordt dan naar de opvoeders en leerkrachten van vroeger. En dat met de simpele wetenschap dat je meer (vliegen) vangt met stroop dan met azijn. Met uitspraken (reclames) als ‘niet omdat het moet maar omdat het kan’.
Het doet me denken aan een regel uit een bekende song: Maar de duivel kwam terug voor meer.
De Duivel:
We zijn dus in gevecht met de duivel. Velen van ons die ooit verslaafd zijn geweest aan bijvoorbeeld sigaretten weten hoe moeilijk het is om die duivel te bestrijden. Weten ook dat dit eigenlijk alleen maar kans van slagen heeft wanneer je zelf (!) tot de conclusie komt dat er echt iets moet veranderen én je tegelijkertijd hulp inschakelt.
Jaha, ik weet waar ik over praat…… Weer vrij zijn en niet meer verslaafd. Niet geleefd worden maar zelf leven. Hoe jammer en/of moeilijk dat soms ook is.
Enne….. Lees vooral ‘Ik zie wat ik geloof’ van Roxane van Iperen!
Rob Franse, 28 maart 2026