Sinds het begin van de Verlichting, bij alle mogelijke samenwerkingen zoals in het huidige Europa, na vele lokale en internationale conflicten tot en met 2 wereldoorlogen en een holocaust aan toe, blijkt dat samenleven op basis van gedeelde waarden wel degelijk kan. Ook na botte ellende dus.
Die gedeelde waarden zijn de laatste decennia echter steeds meer in verval geraakt.
Er zijn vele oorzaken te benoemen maar zaken als taal of ras horen daar zelden echt bij. Wat naar mijn mening dan wel een van de grootste problemen is? Het gebrek aan wil om er samen iets van te maken. Samen iets op te bouwen.
En hoe komt het dat we die wil niet hebben? Omdat we enerzijds door commercie en een groot deel van het onderwijs worden verleid om toch vooral voor ons zelf te kiezen met woorden als ‘jij bent geweldig, laat je niet tegenhouden, omdat het kan etc.’ En anderzijds door de vele verschillende media en vele politici die in veruit de meeste situaties kiezen voor het zich afzetten tegen de ander (als groep of als persoon) in plaats van te zoeken naar oplossingen en daarvoor naar verbinding te zoeken.
Toegegeven, de gevonden ‘oplossingen’ van de laatste decennia zijn in alle situaties erg makkelijk en vooral snel ‘te verkopen’. Voor een flink aantal mensen werkt dat. Voor een tijdje…..
Maar ziende wat er de laatste paar jaar gebeurt kunnen we niet anders dan gedeelde waarden zoeken. Het alternatief wordt helaas overduidelijk getoond door Trump, Netanyahu en de Ayatollahs en bestaat letterlijk uit het vernietigen van de ander.
Gedeelde waarden hebben we nodig. Nu en meer dan in vele decennia. Maar dan moeten we wel bereid zijn om te luisteren naar diegenen die het niet onmiddellijk met ons eens zijn. Naar die mensen die jou tegengas geven. En niet te luisteren naar diegenen die roepen ‘dan gaan we dat voor jullie regelen’. De vorige regering was daar een treurig voorbeeld van. Kiezers van alles beloven wat stomweg niet kon met alle gevolgen van dien.
Met welke waarden je zou kunnen beginnen en in welk gremium? Ik zou denken aan de deugden van Aristoteles. Die voorleggen aan vele groepen mensen in alle Europese landen te beginnen in burgerberaden en op onderwijsinstellingen. En hen eerst te vragen of ze dat iets vinden en vervolgens te vragen hoe hen te helpen om daadwerkelijk zo te gaan leven.
Ik zie een kans en zo lang er kansen zijn is er hoop.
Rob Franse, 11 april 2026